Çocuğum Benden Ayrılamıyor: Ayrılık Kaygısı Hakkında Bilmeniz Gerekenler

Bu yazıda ayrılık kaygısının neden ortaya çıktığını, kreş ve okul başlangıcında ebeveynlerin neler yapabileceğini ve hangi durumlarda destek almanın önemli olduğunu ele alıyorum.

Ayrılık kaygısı neden olur?

Bebeklik ve erken çocuklukta çocuk, güvende hissetmek için bakım verenine ihtiyaç duyar. Bakım veren gözden kaybolduğunda geri döneceğini henüz tam olarak kavrayamayan çocuk için ayrılık, tehdit gibi yaşanabilir. Çocuk büyüdükçe ebeveynin döneceğine dair güveni pekişir ve ayrılıklar genellikle kolaylaşır. Bağlanma kuramı, bakım verenle kurulan bu bağın çocuğun güven duygusunun temeli olduğunu vurgular (Bowlby, 1973).

Bazı dönemler kaygıyı artırabilir:

• Kreşe, anaokuluna ya da okula başlamak
• Taşınma, kardeş doğumu, ebeveynin işe dönmesi gibi değişiklikler
• Hastalık, kayıp ya da ailede gerginlik
• Çocuğun mizacı: bazı çocuklar yeniliklere daha temkinli yaklaşır

Hangi belirtiler görülebilir?

• Ayrılık anında ağlama, yapışma, öfke
• Ayrılık yaklaştıkça karın ağrısı ya da baş ağrısı gibi bedensel yakınmalar
• Yalnız uyumak istememe, gece ebeveynin yanına gelme
• Ebeveynin başına bir şey geleceğine dair endişeler

Bu belirtilerin bir kısmı, özellikle yeni bir başlangıçta, ilk haftalarda sık görülür ve zamanla azalır. Ayrılık anındaki ağlama ve yapışma, çoğu zaman anlamlı bir bağın olağan bir işaretidir (Swanson, 2026).

Vedalaşırken neler yapabilirsiniz?

• Kısa ve tutarlı bir veda rutini oluşturun. Bir sarılma ve “Öğleden sonra seni ben alacağım” gibi net bir cümle yeterlidir.
• Gizlice ayrılmayın. Çocuk fark etmeden gitmek o anı kolaylaştırır ama güveni sarsabilir ve bir sonraki ayrılığı zorlaştırabilir.
• Söylediğiniz saatte dönün. Öngörülebilirlik, çocuğun güvenini adım adım artırır.
• Vedayı uzatmayın. Kapıda uzun süre beklemek ya da birkaç kez geri dönmek kaygıyı artırabilir.
• Kendi kaygınızı fark edin. Ebeveynin tedirginliği çocuğa geçebilir; sakin ve kararlı bir tutum çocuğa “burası güvenli” mesajı verir.

Evde nasıl destek olabilirsiniz?

• Duyguyu adlandırın. “Benden ayrılmak seni üzüyor, bunu anlıyorum” demek, çocuğun duygusunu taşımasına yardım eder.
• Kısa ayrılıklarla pratik yapın. Güvendiğiniz bir yakının yanında kısa süreler kalmak, ayrılığı çocuk için tanıdık hale getirir.
• Oyunla çalışın. Saklambaç ya da oyuncaklarla “gidip geri gelme” oyunları, ayrılık ve kavuşmayı çocuğun kendi diliyle deneyimlemesini sağlar.
• Öğretmenle iş birliği yapın. Sabah karşılamasında tanıdık bir yüzün olması uyumu kolaylaştırır.

Okula başlama döneminde yaşanan zorluklar için Çocuğum Okula Gitmek İstemiyor yazısına da bakabilirsiniz.

Oyun terapisi nasıl yardımcı olabilir?

Küçük çocuklar kaygılarını çoğu zaman sözle anlatamaz, oyunla gösterir. Yönlendirmesiz Oyun Terapisi’nde çocuk, güvenli ve tutarlı bir ilişki içinde ayrılık ve kavuşmaya dair duygularını oyun yoluyla ifade edebilir. Bu yaklaşımı Oyun Terapisi Nedir? yazısında anlattım. 3 yaşından küçük çocuklarda ise ebeveyn danışmanlığı ile çalışıyorum.

Ne zaman destek almak gerekir?

Kaygı birkaç haftayı aşıp azalmıyorsa, çocuğun okula gitmesini, uykusunu ya da arkadaşlarıyla vakit geçirmesini belirgin biçimde etkiliyorsa veya yaşına göre beklenenden çok daha yoğunsa bir uzmana danışmak iyi olur. Tanı ölçütlerinde de belirleyici olan, kaygının çocuğun gelişim düzeyine göre beklenenden fazla olması ve uzun sürmesidir (American Psychiatric Association, 2022). Çalışma biçimimi Çocuklarla Psikoterapi sayfasında bulabilirsiniz. Görüşme planlamak için Randevu & İletişim sayfasından ulaşabilirsiniz.