Ergen Çocuğum Terapiye Gitmek İstemiyor: Ebeveynler Ne Yapabilir?

Bu yazıda ergenlerin terapiye neden karşı çıkabileceğini, terapiyi nasıl önerebileceğinizi ve ergen yine de istemediğinde neler yapılabileceğini ele alıyorum.

Ergenler terapiye neden karşı çıkar?

Ergenlik, kişinin kendi kimliğini ve bağımsızlığını kurmaya çalıştığı bir dönemdir. Bu nedenle ebeveynlerden gelen bir öneri, içeriği ne olursa olsun, zaman zaman bir kontrol girişimi gibi algılanabilir. Ergenin karşı çıkışının ardında sıklıkla şu düşünceler bulunur:

• “Bende bir sorun mu var? Ben deli değilim.”
• “Annemle babam beni değiştirmek için oraya gönderiyor.”
• “Anlattıklarım aileme aktarılacak.”
• “Yabancı birine bir şey anlatmak istemiyorum, anlatsam da bir şey değişmez.”
• “Arkadaşlarım öğrenirse ne düşünür?”

Bu düşünceler anlaşılabilir kaygılardır. Ergenin “istemiyorum” demesi, desteğe ihtiyacı olmadığı anlamına gelmeyebilir; bazen yalnızca sürecin nasıl olacağını bilmediği için kendini korumaya çalışıyordur. Evde iletişim de azaldıysa Ergen Konuşmuyor, Odasına Kapanıyor yazısı yardımcı olabilir.

Terapiyi nasıl önerebilirsiniz?

Terapiyi hangi koşullarda ve hangi dille önerdiğiniz, ergenin tepkisini etkileyebilir. Bazı öneriler:

• Uygun bir zaman seçin. Bir tartışmanın ortasında ya da öfkeliyken değil, görece sakin bir anda konuşmak daha iyi olur.
• Ceza gibi sunmayın. “Bu davranışlarına devam edersen seni psikoloğa götüreceğim” gibi ifadeler terapiyi bir yaptırım hâline getirir.
• Kendi gözleminizi anlatın. “Son zamanlarda daha sık üzgün göründüğünü fark ediyorum ve seni merak ediyorum” gibi suçlamayan cümleler kurmaya çalışın.
• Sorularına yer açın. Neyi merak ettiğini, nelerden çekindiğini sorun ve geçiştirmeden yanıtlamaya çalışın.
• Seçim alanı tanıyın. Mümkünse ilk görüşmenin bir tanışma olduğunu, devam edip etmeme konusunda onun düşüncesinin de önemli olduğunu belirtin.

Mahremiyet konusu neden bu kadar önemli?

Ergenlerin en büyük kaygılarından biri, terapide anlattıklarının ebeveynlerine aktarılmasıdır. Ergenlerle çalışmalarımda, ergenin terapi sırasında anlattıkları düzenli olarak ebeveynlerle paylaşılmaz. Yaş ve ihtiyaçlara göre ebeveyn görüşmeleri yapılabilir; ancak güvenliği ilgilendiren durumlarda gizliliğin sınırları sürecin başında açık biçimde konuşulur.

Bu çerçeveyi ergenle önceden paylaşmak, terapinin “ebeveynlerin tarafında” bir yer olmadığını, kendisine ait bir alan olduğunu anlamasına yardımcı olabilir. Çocuk ve ergenlerle yapılan çalışmalarda terapötik ilişkinin niteliği, sürecin sonuçlarıyla tutarlı biçimde ilişkili bulunuyor (Shirk ve Karver, 2003; Karver vd., 2006); ergenin kendini güvende hissettiği bir ilişki bu yüzden önemlidir. Ergenlerle çalışma biçimine ilişkin ayrıntıları Ergenlerle Psikoterapi sayfasında bulabilirsiniz.

Ergen hâlâ istemiyorsa ne yapılabilir?

Tüm çabalara rağmen ergen terapiye başlamak istemeyebilir. Bu durumda:

• Zorlamamaya çalışın. Tehdit veya rüşvetle başlayan bir süreç, ergenin terapiyle kurduğu ilişkiyi baştan zorlaştırabilir.
• Konuyu tamamen kapatmayın. Kararını kabul ettiğinizi, ama ileride isterse bu seçeneğin her zaman açık olduğunu söyleyebilirsiniz.
• Kendiniz için destek almayı düşünün. Ergen gelmese de ebeveynler bir uzmanla görüşerek yaşadıkları zorlukları, ergenin ihtiyaçlarını ve evde nasıl bir tutum geliştirebileceklerini konuşabilirler. Bu görüşmeler hem ebeveynlere destek olur hem de zaman içinde ergenin de sürece katılmasına zemin hazırlayabilir.

Ne zaman beklememek gerekir?

Bazı durumlarda ergenin kendi kararını vermesini beklemek uygun olmayabilir. Ergen kendine zarar vermekten veya yaşamına son vermekten söz ediyorsa, kendine zarar verdiğine dair işaretler görüyorsanız ya da güvenliğinden endişe duyuyorsanız vakit kaybetmeden profesyonel destek alın. Acil bir tehlike varsa 112 Acil Çağrı Merkezi’ni arayın.

Ebeveyn olarak kendinize de alan açın

Ergenin zorlandığını görmek ve ona ulaşamadığınızı hissetmek ebeveynler için de yorucudur. Terapiye nasıl yaklaşılacağını, ebeveyn görüşmelerinin nasıl planlandığını ve ilk görüşmede nelerin konuşulduğunu birlikte değerlendirmek için Randevu & İletişim sayfasından ulaşabilirsiniz. Sürecin pratik çerçevesini ise Psikoterapi Süreci sayfasında okuyabilirsiniz.