Kışın Neden Daha Mutsuz Hissediyorum?

Bu yazıda kış aylarındaki ruh hâli değişimlerini, günlük yaşamda nelerin iyi gelebileceğini ve hangi noktada destek almanın önemli olduğunu ele alıyorum.

Kışın ruh hâlimiz neden değişebilir?

Gün ışığı, uyku-uyanıklık düzenimizi ve gün içindeki enerjimizi etkileyen önemli etkenlerden biridir (National Institute of Mental Health, t.y.). Kışın sabahlar karanlık, akşamlar erken başlar; dışarıda geçirilen zaman azalır, hareket ve sosyal temas da çoğu zaman bununla birlikte düşer. Bu değişiklikler bir araya geldiğinde kişi kendini daha durgun ve içe kapanık hissedebilir.

Bazen de kış, kendi başına bir neden olmaktan çok, zaten var olan bir yükün daha görünür hâle geldiği bir dönemdir: yılın sonuna doğru biriken yorgunluk, yalnızlık, bir kaybın yıl dönümü ya da yılbaşı gibi aile buluşmalarının yeniden canlandırdığı duygular.

Bu her zaman bir sorun mu demektir?

Hayır. Mevsimle birlikte ruh hâlinde hafif dalgalanmalar yaşamak olağandır. Dikkat etmek gereken nokta değişimin süresi, yoğunluğu ve yaşamınıza etkisidir. Şu durumlar daha yakından bakmayı gerektirir:

• Mutsuzluk ve isteksizlik haftalardır sürüyor ve günün büyük kısmına yayılıyor.
• Daha önce keyif aldığınız şeylerden artık keyif alamıyorsunuz.
• Uyku ve iştahta belirgin değişiklikler var.
• İşinizi, derslerinizi ya da ilişkilerinizi sürdürmekte zorlanıyorsunuz.
• Bu tablo her yıl aynı aylarda tekrar ediyor.

Bir tanı koymak bu yazının amacı değil; böyle bir değerlendirme ancak bir uzmanla yapılacak görüşmede mümkündür. Her yıl aynı mevsimde tekrar eden duygu durum değişiklikleri uzmanlar tarafından ayrıca ele alınır; bu tablo ilk kez 1980’lerde mevsimsel duygudurum bozukluğu adıyla tanımlanmıştır (Rosenthal vd., 1984); tıbbi değerlendirme ve tedavi seçenekleri için bir psikiyatriste başvurulabilir. İki meslek arasındaki farkı Psikolog ile Psikiyatrist Arasındaki Fark yazısında anlattım.

Günlük yaşamda neler iyi gelebilir?

• Gün ışığından yararlanın. Özellikle sabah ve öğle saatlerinde kısa da olsa dışarı çıkmak, çalışma yerinizi pencereye yaklaştırmak.
• Uyku saatlerinizi düzenli tutun. Hafta içi ve hafta sonu aynı saatlerde yatıp kalkmak.
• Bedeninizi hareket ettirin. Yürüyüş gibi küçük ve sürdürülebilir hareketler.
• Bağlarınızı sürdürün. Kış içe kapanmayı kolaylaştırır; kısa da olsa düzenli görüşmeler planlamak.
• Kendinize küçük hedefler koyun. Her şeyi değiştirmeye çalışmak yerine günü taşıyan birkaç küçük rutin.

Psikoterapi nasıl yardımcı olabilir?

Psikoterapi, bu dönemde hissettiklerinizi konuşabileceğiniz düzenli bir alan sağlar. Psikodinamik yönelimli çalışmada yalnızca kışın nasıl geçtiğine değil, bu duyguların yaşamınızdaki başka deneyimlerle nasıl bağlantılı olabileceğine de birlikte bakarız. Bu yaklaşımı Psikodinamik Psikoterapi Nedir? yazısında anlattım.

Ne zaman destek almak gerekir?

Yukarıdaki belirtiler iki haftadan uzun sürüyorsa, günlük yaşamınızı belirgin biçimde etkiliyorsa ya da her kış aynı ağırlıkla geri dönüyorsa bir uzmanla görüşmek iyi olur. Kendinize zarar verme ya da yaşamınıza son verme düşünceleri varsa beklemeyin; bir hekime başvurun ve acil bir durumda 112 Acil Çağrı Merkezi’ni arayın.

Terapiye başlamak için doğru zamanı merak ediyorsanız Terapiye Ne Zaman Gitmeli? yazısına bakabilirsiniz. Yetişkinlerle çalışma biçimimi Yetişkin Psikoterapisi sayfasında bulabilirsiniz. Görüşme planlamak için Randevu & İletişim sayfasından ulaşabilirsiniz.